HỘI THẢO, HỘI NGHỊ KHOA HỌC
về NHÂN VẬT LỊCH SỬ NGUYỄN VĂN TƯỜNG
(1824-1886)
và công luận báo chí về tác phẩm
“PHỤ CHÍNH ĐẠI THẦN NGUYỄN VĂN TƯỜNG
(1824 - 1886)”
của tác giả Trần Xuân An
Nguồn:
Thanhnien online
Nguoilaodong online
Saigongiaiphong online …
Bansacvietnam online
http://www.bansacvietnam.com
http://www.bansacvietnam.net
http://www.giaodiem.com/
THÔNG TIN VỀ CÁC HỘI NGHỊ, HỘI THẢO KHOA HỌC (*)
A.
HỘI NGHỊ KHOA HỌC: NHÓM CHỦ CHIẾN TRIỀU Đ̀NH HUẾ & NGUYỄN VĂN TƯỜNG:
1. Kỷ yếu: 28 bài khảo luận sử học
(29 tác giả), trong đó
có nhiều bài viết bàn về Nguyễn Văn Tường:
Gs. Nguyễn Văn Kiệm,
Nnc. Trần Viết Ngạc, Nnc. Trần Thị Thanh Thanh, Nnc. Trần Đại Vinh, Nnc.
Vũ Đức Sao Biển, Nnc. Trần Thị Kim Hoa, Nnc. Tôn Thất Hào, Gs. Đoàn
Quang Hưng, Nnc. Nguyễn Hữu Thông & Nnc. Nguyễn Quang Trung Tiến, Ts. Vơ
Xuân Đàn, Gs. Vũ Ngọc Khánh, Ts. Nguyễn Thị Đảm, Nnc. Đặng Thị Tịnh…
2. Ḱ Vĩ quận công Nguyễn Văn Tường thi tập do Nnc. Trần Viết
Ngạc sưu tầm & giới thiệu, Nnc. Trần Đại Vinh – Nnc. Vũ Đức Sao Biển
phiên âm và dịch (Trường Đại học Sư phạm TP. Hồ Chí Minh chủ tŕ hội
nghị và ấn hành, 20. 6. 1996).
B.
HỘI THẢO KHOA HỌC: NHÂN VẬT LỊCH SỬ NGUYỄN VĂN TƯỜNG (1824 – 1886):
Tập các báo cáo khoa học
(15 bài khảo luận của
13 tác giả), với chuyên đề về Nguyễn Văn Tường:PGs. Ts. Đỗ Bang, Nnc.
Trần Viết Ngạc, Trần Xuân An, Nnc. Trần Huy Thanh, Nnc. Phan Thuận An,
Nnc. Phạm Hồng Việt, Nnc. Huỳnh Kim Thành, Ts. Nguyễn Thị Đảm, Nnc. Trần
Thiều, Nnc. Nguyễn Quang Trung Tiến, Nnc. Hăn Nguyên Nguyễn Nhă, Nnc. Hồ
Vĩnh, Nnc. Lê Tiến Công. (Trung tâm Khoa học xă hội & nhân văn Huế –
Viện Đại học Huế, Hội Khoa học lịch sử Thừa Thiên – Huế chủ tŕ hội thảo
và ấn hành, 02. 7. 2002).
C.
HỘI NGHỊ: THÔNG BÁO NHỮNG NGHIÊN CỨU & SỬ LIỆU VỀ NHÂN VẬT LỊCH SỬ
NGUYỄN VĂN TƯỜNG TRONG PHONG TRÀO CẦN VƯƠNG.
(Hội Khoa học lịch sử Việt Nam tổ chức tại Hà Nội, 01. 11. 2003, và
thông báo trên tạp chí Xưa & Nay, sô 151 (199), tháng 11. 2003, đồng
thời trên tạp chí Nghiên cứu lịch sử, số 6 (331) tháng 11 & tháng 12.
2003.).
Theo thông báo trên, những công tŕnh nghiên cứu, sưu tầm, dịch thuật tư
liệu vẫn được tiếp tục, mặc dù Hội Khoa học lịch sử Việt Nam đă khẳng
định lại sự khẳng định từ cuối thế kỉ XIX đến nay của giới sử học trong
và ngoài nước: Nguyễn Văn Tường (1824 – 1886) là nhà yêu nước, chủ chiến
[trong bối cảnh suy trầm chung của Việt Nam và các châu lục Á – Phi – Mỹ
la-tinh trước nạn thực dân Âu – Mỹ (– nbs.)].
Đồng thời, Hội Khoa học lịch sử Việt Nam cũng đă thẩm định và đă đi đến
khẳng quyết về tính chân xác của các sử liệu được công bố trong hội thảo
ngày 02. 07. 2002 tại Huế (**).
(*) Sau phần này, người biên soạn
xin được phép trang trọng chép lại hai bài thông tin khoa học và nhận
định khái quát từ cuộc hội nghị do Hội Khoa học lịch sử Việt Nam tổ chức
tại Hà Nội, ngày 01. 11. 2003. Chúng tôi cũng mạo muội chú thích thêm
cuối trang và cuối bài để làm rơ hơn, theo tinh thần dân chủ trong học
thuật.
Trân trọng kính thưa
trước.
TXA.
(**) Các tư liệu ấy cũng đă được công bố trên báo chí một cách công khai
và minh bạch. Xin xem: Trần Viết Ngạc, “Những tư liệu mới về Nguyễn Văn
Tường” [giới thiệu, phân tích, bổ sung tư liệu sưu tầm, dịch thuật của
bà Nguyễn Thị Ngọc Oanh, hậu duệ của cụ Nguyễn Văn Tường, và con gái bà
là Trần Nguyễn Từ Vân], bns. Xưa & Nay, số 126 (174) tháng 10. 2002, tr.
18 – 20. Chúng tôi đă trần thuật lại bài báo trên (đồng thời mạn phép
trích nguyên văn một số đoạn tư liệu) ở chú thích (9), bài “Nguyễn Văn
Tường với nhiệm vụ lịch sử sau cuộc Kinh đô quật khởi, 05. 07. 1885”.
Nguồn:
http://www.bansacvietnam.com
____________________
Tạp chí NGHIÊN CỨU LỊCH SỬ
(Trung tâm Khoa học
xă hội & nhân văn quốc gia – Viện Sử học Việt Nam)
Số 6 – 2003, tr. 90
THÔNG TIN SỬ HỌC
HỘI NGHỊ: THÔNG BÁO
NGHIÊN CỨU VÀ SỬ LIỆU
VỀ NHÂN VẬT LỊCH SỬ
NGUYỄN VĂN TƯỜNG
TRONG PHONG TRÀO
CẦN VƯƠNG
Ngày 01. 11. 2003, Hội Khoa học lịch sử Việt Nam tổ chức Hội nghị:
“Thông báo nghiên cứu và sử liệu về nhân vật lịch sử Nguyễn Văn Tường
trong phong trào Cần vương”. Tham dự có các nhà nghiên cứu của Viện Sử
học, các thành viên của Hội và đại diện hậu duệ đời thứ năm của Phạm
Thận Duật, Tôn Thất Thuyết.
Nguyễn Văn Tường, Tôn Thất Thuyết và Hoàng Kế Viêm là ba nhân vật quan
trọng nhất của triều Nguyễn thời Tự Đức, phục vụ triều đ́nh cho đến năm
1885 nhưng không được Quốc sử quán triều Nguyễn biên chép trong bộ Đại
Nam chính biên liệt truyện. Điều này đă làm cho việc nghiên cứu ba nhân
vật này trở nên khó khăn. Để làm sáng tỏ cuộc đời và sự nghiệp của
Nguyễn Văn Tường, đă có hai hội thảo khoa học về Nguyễn Văn Tường. Hội
thảo thứ nhất do Trường Đại học Sư phạm thành phố Hồ Chí Minh tổ chức
ngày 20. 6. 1996 với chủ đề: “Nhóm chủ chiến trong triều đ́nh Huế và
Nguyễn Văn Tường”, kết quả là, bước đầu sưu tầm được nhiều tư liệu,
nghiên cứu và đánh giá về Nguyễn Văn Tường và kết luận: Nguyễn Văn Tường
là người thực tâm yêu nước. Giáo sư Trần Văn Giàu cũng đă từ bỏ ư kiến
đánh giá trước đây của ḿnh và thừa nhận Nguyễn Văn Tường là đại quan
yêu nước dưới triều Nguyễn. Tuy nhiên vấn đề vẫn c̣n chưa lí giải được
là việc Nguyễn Văn Tường rời bỏ Tôn Thất Thuyết để tạm thời (*) cộng tác
với Pháp sau sự kiện 05. 7. 1885. Hội thảo thứ hai do Trung tâm Khoa học
xă hội và nhân văn Huế – Viện Đại học Huế và Hội Khoa học lịch sử tỉnh
Thừa Thiên – Huế tổ chức ngày 02. 7. 2002 tại Huế. Thành công lớn nhất
của Hội thảo là đă h́nh thành một nhóm sưu tầm tư liệu ở trong và ngoài
nước về Nguyễn Văn Tường một cách toàn diện. Cũng trên cơ sở có tư liệu
mới nên việc đánh giá về Nguyễn Văn Tường đầy đủ, khách quan và chính
xác hơn. Hội thảo lần này tiếp tục giới thiệu những tư liệu được sưu tầm
tại Pháp và Tahiti do hậu duệ đời thứ năm và sáu (**) của cụ Nguyễn Văn
Tường là Nguyễn Thị Ngọc Oanh và con gái là Trần Nguyễn Từ Vân thực hiện.
Trong đó có nhiều tư liệu khai thác tại các trung tâm lưu trữ hồ sơ của
Bộ Ngoại giao (Paris), tại Tahiti, và Bộ Hải quân.
P. C.
(Phó Tổng biên tập
Nguyễn Thị Phương
Chi)
(*) Nbs. xin mạn phép nhấn mạnh
(in đậm và in nghiêng).
(**) Nếu tính các thế hệ từ đời con trở xuống, chính xác là: hậu duệ thế
hệ thứ tư và thứ năm.
Nguồn:
http://www.bansacvietnam.com
____________________
HỘI KHOA HỌC LỊCH SỬ VIỆT
NAM
Tạp chí Xưa & Nay,
Số 151 (199) – tháng
11. 2003, tr. 7 – 9
NGUYỄN VĂN TƯỜNG, NHỮNG CHUYỂN BIẾN TRONG SỰ ĐÁNH GIÁ
Ngày 01.11.2003, Hội Khoa học lịch sử Việt Nam đă tổ chức cuộc sinh hoạt
khoa học nhằm thông báo và trao đổi xung quanh những đánh giá và tư liệu
mới về nhân vật lịch sử Nguyễn Văn Tường. Cuộc họp này là sự kế tục các
cuộc hội thảo về “Nhóm chủ chiến trong triều đ́nh Huế và Nguyễn Văn
Tường” do Trường Đại học Sư phạm Tp. Hồ Chí Minh tổ chức ngày 20. 06.
1996, và cuộc hội thảo về “Nhân vật lịch sử Nguyễn Văn Tường” do Trung
tâm Khoa học xă hội & nhân văn Huế và Hội Khoa học lịch sử Thừa Thiên –
Huế tổ chức ngày 02. 7. 2002. Đây là vấn đề mà giới sử học đang quan tâm,
cũng như các cuộc toạ đàm đánh giá lại các nhân vật Lê Văn Duyệt, Phan
Thanh Giản do Hội Khoa học lịch sử Việt Nam tổ chức gần đây. Chúng tôi
xin lược thuật lại nội dung các cuộc trao đổi trên để giúp bạn đọc hiểu
rơ thêm bi kịch đối với một nhân vật lịch sử trong giai đoạn biến động
của đất nước.
Nguyễn Văn Tường là một trong những đại thần dưới triều Tự Đức. Sau khi
Tự Đức băng hà, ông cùng Tôn Thất Thuyết làm phụ chính đại thần, lănh
đạo phe chủ chiến phế lập các vua Nguyễn để thực hiện mục tiêu chống
Pháp. Nguyễn Văn Tường là người có nhiều mưu lược chống Pháp, nhất là
trên mặt trận ngoại giao. Nhưng đến sự kiện tấn công quân Pháp đêm 04.
7. 1885 do chủ mưu của Tôn Thất Thuyết trong một t́nh thế bức bách dù
biết rằng sẽ thất bại, Tôn Thất Thuyết đă không bàn với Nguyễn Văn Tường
và không xin ư kiến vua Hàm Nghi (*).
Trước t́nh thế đó, Nguyễn Văn Tường t́m cách đưa vua Hàm Nghi và tam
cung lánh nạn để chờ điều đ́nh với Pháp. Nhưng Tôn Thất Thuyết đă kịp
thời đưa vua và tam cung ra Quảng Trị. Theo Đại Nam thực lục và theo tài
liệu dân gian Hạnh Thục ca (*a) th́ Nguyễn Văn Tường đă vâng lệnh thái
hậu Từ Dũ ở lại để điều đ́nh với Pháp, đó là sứ mệnh cao cả và nguy hiểm
chứ ông không phải là người ở lại để đầu thú (*b). Nhưng sau sự kiện
thất thủ kinh đô, Nguyễn Văn Tường rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan và
nằm trong lưới bẫy thực dân. Ông đă trở thành mục tiêu công kích thậm tệ
của nhiều thế lực đang thắng thế ở kinh đô, không những bị triều đ́nh
Đồng Khánh lên án mà c̣n bị dư luận xuyên tạc gây nên nhiều ngộ nhận đối
với các thế hệ sau.
Theo các tài liệu mới sưu tầm được, th́ trong hai tháng ở Huế, Nguyễn
Văn Tường là thân phận tù binh của Pháp. Tướng De Courcy, tổng chỉ huy
quân Pháp ở Bắc Kỳ, đă lợi dụng danh nghĩa phụ chính của Nguyễn Văn
Tường để thực hiện ư đồ chinh phục, như viết thư kêu gọi vua Hàm Nghi và
tam cung trở lại Huế; có tài liệu cho biết Nguyễn Văn Tường vẫn tiếp tục
liên lạc với quân Cần vương và bị De Courcy phát giác [nbs. iđ. & in.].
Điều đó cho thấy Nguyễn Văn Tường không làm tay sai cho Pháp mà trước
sau vẫn bị chúng cho là đối nghịch. Kết cục là triều đ́nh Đồng Khánh đă
kết án ông và đày ra Côn Đảo, sau đó thực dân Pháp thấy không yên tâm
nên đă đày ông biệt xứ sang đảo Tahiti. Ông đă qua đời tại đó năm 1886 [nbs.
iđ. & in.]. Tuy nhiên kết cục bi thảm đó không được giới sử học trước
đây mảy may bận tâm. Nhiều tài liệu lịch sử vẫn viết rằng Nguyễn Văn
Tường là kẻ đầu hàng chống lại phe chủ chiến.
Nếu như Quốc sử quán triều Nguyễn không đưa Nguyễn Văn Tường và nhiều
nhà yêu nước khác vào bộ Liệt truyện, th́ giới sử học ngày nay có trách
nhiệm làm sáng tỏ cuộc đời và sự nghiệp của Nguyễn Văn Tường, để đặt ông
vào đúng vị trí một nhân vật có tầm vóc trong lịch sử dân tộc cuối thế
kỉ XIX [nbs. iđ. & in.].
Sai lầm của Nguyễn Văn Tường là tin vào việc thương thuyết để t́m một
lối thoát cho đất nước, khi mà cuộc đấu tranh vũ trang đă thất bại; chủ
quyền không c̣n, th́ ông trở thành mục tiêu để kẻ thù lợi dụng và loại
trừ. Thực dân Pháp đă lợi dụng ông để ổn định t́nh thế sau biến động ở
kinh đô, khi vua và triều thần không c̣n. Chính v́ sự lợi dụng này mà
Nguyễn Văn Tường bị coi như kẻ tiếp tay cho chính sách cai trị của Pháp
sau biến cố ở kinh đô. Đó cũng là một lầm lẫn đáng tiếc của ông (*c).
Nhưng không v́ thế mà ta có thể nghi ngờ ḷng yêu nước của ông. Thực dân
Pháp và triều đ́nh Đồng Khánh luôn xem ông là kẻ thù, xếp ông vào cùng
danh sách những người yêu nước chống Pháp hàng đầu thời đó [nbs. iđ. &
in.] như Tôn Thất Thuyết, Trần Xuân Soạn, Tôn Thất Đính, Phạm Thận Duật
(*d)… Qua cuộc hội thảo năm 1996 tại Tp. Hồ Chí Minh, Gs. Trần Văn Giàu
cũng đă từ bỏ ư kiến trước đây của ḿnh và thừa nhận Nguyễn Văn Tường là
một trong những đại quan yêu nước dưới triều Nguyễn.
Việc công bố mới đây một số tài liệu lưu trữ của Pháp (hồ sơ CAOM. …,
CAOM. … (*e) (1)) và những cuộc khảo sát ở nhà tù Tahiti, do hậu duệ
Nguyễn Văn Tường thực hiện ở nước ngoài, đă giúp cho các nhà sử học có
thêm cơ sở để đánh giá lại nhiều điểm oan khuất trong cuộc đời của
Nguyễn Văn Tường, nhất là hai tháng cuối cùng ở Huế.
Với sự chia sẻ đối với thế hệ Nguyễn Văn Tường – một thế hệ những người
có tâm với đất nước nhưng không t́m ra con đường cứu nước – chúng ta
càng hiểu thêm những bi kịch mà thế hệ đó phải trải qua. Trong thời gian
tới, nhận thức về Nguyễn Văn Tường và thời đại của ông c̣n được tiếp tục
nghiên cứu thêm nữa, và sự phong phú, chính xác của những nguồn tư liệu
sẽ c̣n được khai thác, củng cố thêm niềm tin của chúng ta đối với những
kết luận đă được nêu lên qua các cuộc hội thảo gần đây.
Một trong những tư liệu được công bố gần đây có nhắc đến lời ai điếu khi
đón nhận di hài Nguyễn Văn Tường về với Tổ quốc. Bài thơ (*g) viếng ấy
có thể là của cụ Đào Tấn, gửi gắm một trách nhiệm rất lớn cho chúng ta,
những người viết lịch sử:
Quốc kế thị phi lân sử định
Thiên phương sinh
tử nhạn thư điêu ((*)).
Cái chết của những thế hệ đi trước để lại cho chúng ta một di sản, nhưng
đồng thời cũng trao trách nhiệm để chúng ta kế thừa. Với cách đặt vấn đề
và suy nghĩ như vậy, những cuộc hội thảo vừa qua đă đi được một bước
quan trọng, nhưng chưa phải là bước đi cuối cùng, v́ sẽ c̣n nhiều cuộc
trao đổi nữa đề cập đến thời đại bi kịch của Nguyễn Văn Tường mà chúng
ta có thể làm sáng tỏ thêm nhiều nhân vật lịch sử khác.
Tạp chí Xưa & Nay
(Cơ quan của Hội KHLS.
VN.)
(*) Xin vui ḷng xem: Gs. Bửu Kế,
bài “Toà Khâm sứ Pháp”, trong CHUYỆN TRIỀU NGUYỄN, Nxb. Thuận Hóa, 1990,
tr. 78 – 101; Trần Xuân An, “Nguyễn Văn Tường với nhiệm vụ lịch sử sau
cuộc kinh đô quật khởi, 05. 7. 1885”, Hội thảo khoa học: Nhân vật lịch
sử Nguyễn Văn Tường (1824 – 1886) – Các báo cáo khoa học, Trung tâm Khoa
học xă hội & nhân văn Huế – Viện Đại học Huế, Hội Khoa học lịch sử Thừa
Thiên – Huế ấn hành, Huế – 02. 7. 2002, tr. 59 – 83. Tháng 8. 2003
(HB.3), tự nhuận sắc; in lại trong sách khác. Một đoạn ĐNTL. CB., cần
lưu ư: “Từ điều ước tái định đă được phân minh, KHIẾN NƯỚC PHÁP TRƯỚC TỰ
BẠI HOÀ GÂY BIẾN, th́ phàm ai ở đất vua cũng đều thù ghét [giặc Pháp –
ct.], ai bảo là không nên. Không ǵ bằng CUỘC NGHĨA CỬ ĐÊM 22 THÁNG 5
NĂM NAY [04 – 05.7.1885 – ct.]…” (Đại Nam thực lục chính biên [ĐNTL.
CB.], tập 36, sđd., tr. 244), và nhất là bản án chung thẩm: “đều là bè
đảng làm loạn” (ĐNTL.CB., tập 37, sđd., tr. 35; ở chú thích (*d) của
phần này).
(*a) Hạnh Thục ca là tác phẩm của Lễ tần Nguyễn Nhược Thị Bích (vợ của
Tự Đức; sau khi Tự Đức băng hà, đảm đương chức năng thư kí riêng cho bà
Từ Dũ để viết các bản sắc dụ…). Tác phẩm này đă ít nhiều được lưu truyền
trong dân gian.
(*b) Nbs. mạn phép được in đậm và in nghiêng để nhấn mạnh. Viết tắt: iđ.
& in..
(*c) Xin vui ḷng xem: Trần Xuân An, “Nguyễn Văn Tường với nhiệm vụ lịch
sử sau cuộc kinh đô quật khởi, 05. 7. 1885”, Hội thảo khoa học: Nhân vật
lịch sử Nguyễn Văn Tường (1824 – 1886) – Các báo cáo khoa học, Trung tâm
Khoa học xă hội & nhân văn Huế – Viện Đại học Huế, Hội Khoa học lịch sử
Thừa Thiên – Huế ấn hành, Huế – 02.7.2002, tr. 59 – 83. Tháng 8.2003
(HB.3), tự nhuận sắc; in lại ở sách khác… Đặc biệt là tiểu mục: 3.b.
Nhiệm vụ lịch sử với lập trường kiên định, thái độ chính trị “nhất dạng”;
Sự ngộ nhận, xuyên tạc; Thực dân pháp thao túng trong sự nhân danh triều
đ́nh; Nỗi khổ tâm của Nguyễn Văn Tường.
(*d) Đ́nh thần, nói theo cách nói của Trần Trọng Kim, “nhiều người đă
biết theo chính sách bảo hộ cho nên mọi việc trong Triều đều được yên ổn”.
Đ́nh thần ấy cùng Tôn nhân phủ kết án (!): “Tôn nhân phủ và đ́nh thần
dâng sớ tâu bày tội trạng của Nguyễn Văn Tường và Tôn Thất Thuyết, xin
tước hết quan tước và tịch thu gia sản; tham tri Trương Văn Đễ đă quá cố,
và chưởng vệ Trần Xuân Soạn, đều là bè đảng làm loạn, cũng tước cả quan
chức. Trong bọn ấy, th́ Tôn Thất Thuyết, Trần Xuân Soạn, xin do quan địa
phương xét bắt bằng được và chém ngay, để tỏ rơ hiến pháp trong nước.
Vua nghe theo” (Đại Nam thực lục chính biên [ĐNTL. CB.], tập 37, sđd.,
tr. 35).
(*e) CAOM. Paris (Centre: Archives d’Outre-mer, dépôt de Paris [:Trung
tâm Lưu trữ [Bộ] Hải ngoại, kho đặt tại Paris]), CAOM. Aix (Centre:
Archives d’Outre-mer, dépôt d’Aix-en-Provence [: Trung tâm Lưu trữ [Bộ]
Hải ngoại, kho đặt tại Aix-en-Provence]), CAAE (Centre: Archives du
Ministère des Affaires étrangères [: Trung tâm Lưu trữ của Bộ Ngoại giao
Pháp])….
(*g) Câu đối song thất.
((*)) Chú thích của Tạp chí Xưa & Nay:
Kế nước đúng sai trang sử quyết
Phương trời sống
chết cánh hồng chao
(Tôn Thất Mạnh Hào
dịch).
Đào Tấn cũng là một đại thần triều Nguyễn, được Nguyễn Văn Tường gợi ư
về hưu sớm lúc tuổi 40, để chuẩn bị phong trào chống Pháp ở các tỉnh Nam
Trung Kỳ.
(1) Xin xem thêm: Lời Toà soạn giới thiệu bài viết của Từ Vân (con gái
của bà Nguyễn Thị Ngọc Oanh – bà Oanh là hậu duệ đời thứ tư của cụ
Nguyễn Văn Tường). Bài viết ấy được đăng cùng số tạp chí Xưa & Nay ghi
trên, tr. 10 – 12. Trong đó, có đoạn khẳng định rơ việc giám định về
tính xác thực của tư liệu sưu tầm được: “Những chuyến đi dài ngày đến
những nơi xa xôi trên trái đất, cuối cùng đă giúp hai người t́m được
trong đống hồ sơ bị lăng quên những tài liệu chân xác liên quan đến
Nguyễn Văn Tường”. Về bài viết của Từ Vân, có đoạn thuật lại việc t́m
được các tư liệu cực ḱ quan trọng: “Tim tôi càng đập mạnh khi cầm trong
tay tờ điện tín cũ rích mang chữ kí kiêu ngạo của tướng De Courcy đă hơn
100 năm qua, ra lệnh lưu đày Nguyễn Văn Tường ra Côn Đảo, rồi đưa đến
Tahiti. Giờ đây, 115 năm sau, cháu gái sáu đời có dịp chứng kiến.
Rồi một sự t́nh cờ khác bỗng đến trước mắt tôi, một bằng chứng sống động
chứa đựng lời buộc tội để kết án Nguyễn Văn Tường chống lại người Pháp:
“Văn kiện dùng để nghiên cứu những giai đoạn về vấn đề Bắc Kỳ: Sự nổi
dậy” đó là do Tổng Giám mục Puginier soạn. Cái bằng chứng quan trọng này
đă làm hai hàng nước mắt của tôi phải chảy ra. Tôi vội gọi điện thoại
báo cha mẹ tôi những tin mừng của ngày đầu khám phá” (bài đă dẫn, tr.
11).
Nguồn:
http://www.bansacvietnam.com
__________________________
Tạp chí Nghiên cứu lịch sử
(Viện Sử học, thuộc
Viện KHXH. Việt Nam)
số tháng 5 (348) 2005
ĐINH XUÂN LÂM
(GS. Đại học Quốc gia
Hà Nội)
Đọc sách
CHIÊU TUYẾT CHO
NGUYỄN VĂN TƯỜNG
Nhà Xuất bản Văn Nghệ Thành phố Hồ Chí Minh mới phát hành vào dịp cuối
năm 2004 cuốn “Phụ chính đại thần Nguyễn Văn Tường (1824 – 1886)” của
tác giả Trần Xuân An. Đây là một công tŕnh biên soạn công phu, khá đồ
sộ, trọn bộ gồm 4 tập với tổng số 983 trang. Sách in đẹp, b́a cứng, giấy
trắng, chỉ tiếc rằng ảnh minh họa quá ít.
Ưu điểm của sách có nhiều, về cả hai mặt nội dung và h́nh thức. Nhưng
trước tiên cần nhấn mạnh tới một ưu điểm lớn mà theo tôi đă quyết định
các ưu điểm của nội dung và h́nh thức. Đó là cái tâm của tác giả khi cầm
bút.
Ngay mở đầu bộ sách, tác giả Trần Xuân An đă cho biết ông là nội hậu duệ
thế hệ thứ năm, và sách này được biên soạn với mục đích “kính dâng lên
bàn thờ cao tổ phụ: Nguyễn Văn Tường”. Điều đó làm cho người đọc trước
khi đi vào nội dung sách không khỏi nghi ngờ về tính khách quan của bộ
sách. Nhưng khi đọc đến ḍng cuối cùng bộ sách, người đọc có thể nhận
thấy tác giả bộ sách đă bảo đảm chặt chẽ tính khoa học cần có cả về nội
dung và phương pháp.
Yêu cầu đầu tiên tác giả tự đặt cho ḿnh là khôi phục được bộ mặt chân
chính của nhân vật lịch sử Nguyễn Văn Tường lâu nay vẫn bị thực dân Pháp
và bè lũ tay sai các loại cố t́nh bôi đen v́ một lẽ duy nhất ông là một
người chống lại chúng quyết liệt nhất. Chẳng phải trong bản án chung
thẩm (10-1885, cuối tháng 8 năm Ất dậu) của thực dân Pháp và ngụy triều
Đồng Khánh (Đại Nam thực lục chính biên, tập 37, bản dịch Viện Sử học,
Nxb. Khoa học xă hội, tr. 35) chúng đă xếp Nguyễn Văn Tường đứng đầu
danh sách 4 người thuộc phái chủ chiến, trước cả Tôn Thất Thuyết hay sao?
Về điểm này có thể cho rằng tầng lớp chính trị và quân sự ở Pháp bấy giờ
khá tinh quái, chúng định lợi dụng con bài Nguyễn Văn Tường để phục vụ
cho ư đồ đen tối của chúng nhưng vẫn cảnh giác theo dơi Nguyễn Văn Tường
trong thời gian trở về Huế vẫn bị giam lỏng tại Nha Thương bạc bên bờ
sông Hương. Đến khi thấy thất bại trong thảm hại trong âm mưu sử dụng
ông, chúng đă trắng trợn đày ông ra hải đảo. Chỉ riêng việc chúng quyết
định đày ông ra hải đảo cùng với những nhân vật chủ chiến, như Tôn Thất
Đính (cha của Tôn Thất Thuyết) và Phạm Thận Duật (bị bắt trên đường ra
Bắc phụ trách phong trào Cần vương), đă khẳng định trước sau ông vẫn chủ
chiến, việc trở về Huế cũng là nằm trong kế hoạch chung của phái kháng
chiến. Và tại sao lại không đặt vấn đề trong việc Nguyễn Văn Tường cùng
Ba cung (chỉ Từ Dũ thái hoàng thái hậu, Trang phi và Học phi) về Huế lúc
đầu có ư định để điều đ́nh, thương lượng với Pháp, dọn đường cho vua Hàm
Nghi trở lại Huế, như vậy về danh nghĩa vẫn c̣n nhà nước, c̣n triều đ́nh
(dù cho đă bị ngoại bang chiếm) để chuẩn bị dần cho việc khôi phục về
sau. Nhưng do Pháp đă nhanh chóng đặt lên ngôi ở triều đ́nh Huế vua bù
nh́n Đồng Khánh nên ư định đó đă thất bại, vua Hàm Nghi và Tôn Thất
Thuyết mới phải đi sâu vào con đường vũ trang chống Pháp. V́ nếu không
như vậy th́ Nguyễn Văn Tường trước sau vẫn là một người chống Pháp triệt
để sao lại về Huế lúc đó với mục đích ǵ?
Cái tâm của tác giả Trần Xuân An không phải chỉ mong làm sáng tỏ một bi
kịch lịch sử, khôi phục danh tiết, xác định vị trí của nhân vật lịch sử
Nguyễn Văn Tường đă bị đánh giá sai lạc suốt trong một thời gian dài và
đă từng bị xem là một người phản quốc. Cái tâm của ông do chính ông nêu
lên để trần t́nh với bạn đọc – là qua công tŕnh muốn thể hiện ước mong
“mỗi người chúng ta tự đối diện với chính ḿnh”, xem đấy đồng thời “cũng
là nỗi ước mong của lịch sử với biết bao xương máu”, điều đó có nghĩa đề
cao trách nhiệm của người viết sử, phải phản ánh trung thực lịch sử để
không có những nỗi oan khiên kéo dài. Cuối cùng tác giả tuy viết về quá
khứ, nhưng vẫn có ư thức gắn với hiện tại, đó là vấn đề bao trùm của
đoàn kết dân tộc và đoàn kết nhân loại.
Rơ ràng là với cái tâm trong sáng đó, tác giả Trần Xuân An có điều kiện
để hoàn thành nhiệm vụ và đạt tới mục đích của ḿnh. Tác giả đă mạnh dạn
đi vào khai thác các nguồn tư liệu từ nhiều phía, về phía ta, về phía
Pháp, những tài liệu gốc được đặc biệt chú ư khai thác, trong số đó có
những cuốn sử do Quốc sử quán triều Nguyễn biên soạn, nhưng luôn luôn có
sự liên hệ so sánh, phân tích kỹ lưỡng, đặc biệt gần đây được bổ sung
những tư liệu sưu tầm tại Pháp và Tahiti do bà Nguyễn Thị Ngọc Oanh và
con gái là Trần Nguyễn Từ Vân, là hậu duệ đời thứ 5 và 6 [thứ 4 và 5 –
TXA.] của Nguyễn Văn Tường sưu tầm, trong số đó có nhiều tư liệu khai
thác tại các trung tâm lưu trữ hồ sơ của Bộ Ngoại giao, Bộ Hải quân Pháp
và tại ngay đảo Tahiti, nơi ông Nguyễn Văn Tường trút hơi thở cuối cùng.
Tác giả cũng đặt biệt theo dơi (và tham dự) các cuộc hội thảo khoa học
lịch sử của Trường Đại học Sư phạm Tp. Hồ Chí Minh tổ chức ngày
20-6-1996, của Trung tâm Khoa học xă hội và nhân văn thuộc Đại học Huế
cùng Hội Khoa học lịch sử Thừa Thiên – Huế phối hợp tổ chức (2-7-2002),
Hội nghị “Thông báo những nghiên cứu và sử liệu về nhân vật lịch sử
Nguyễn Văn Tường trong phong trào Cần vương” do Hội Khoa học Lịch sử
Việt Nam tổ chức tại Hà Nội (1-11-2003) để được cập nhật hơn về thông
tin và nhận định đánh giá, trên cơ sở đó có điều kiện suy nghĩ và h́nh
thành những nhận định, đánh giá nhân vật Nguyễn Văn Tường một cách chân
thực và khoa học. Kết quả là mặc dù công việc sưu tầm tư liệu ngày thêm
phong phú nhưng vẫn phải tiếp tục, trên cơ bản đă có thể khẳng định
Nguyễn Văn Tường là một nhân vật chủ chiến đến cùng, cùng Tôn Thất
Thuyết bên cạnh vua Hàm Nghi là những người lănh đạo cao nhất trong
phong trào yêu nước chống thực dân Pháp xâm lược nước ta hồi cuối thế kỷ
XIX. Đă đến lúc vai tṛ lănh đạo của ông trong phong trào Cần vương là
một thực tế hào hùng trước kia bị phủ định nay cần được khôi phục lại
một cách xứng đáng để không những làm thỏa linh hồn người xưa, làm cho
các hậu duệ của Nguyễn Văn Tường rũ bỏ được mặc cảm lâu nay đeo đẳng, mà
c̣n làm cho mọi người chúng ta giải tỏa được một vụ nghi án kéo dài.
Điểm cuối cùng tôi muốn cùng tác giả Trần Xuân An trao đổi là về thể
loại sách. Ngay ở trang b́a 1, rồi trang 3, đặc biệt trong “Vài lời thưa
trước” từ trang 12, tác giả đă ghi rơ ràng đây là một bộ sách: “Truyện –
sử kư – khảo cứu tư liệu lịch sử” và dụng tâm làm rơ với bạn đọc rằng
“công tŕnh này mặc dù vẫn thuộc lĩnh vực văn nghệ, nhưng vẫn phải được
sự bảo chứng của khoa học lịch sử”. Quả thực người đọc rất chú trọng đến
sự phong phú và tính chính xác của các sự kiện lịch sử, lại được điểm
xuyết đúng lúc, đúng chỗ đôi phần hư cấu nghệ thuật nên đă làm cho câu
chuyện và nhân vật lịch sử trở nên sinh động hơn, lôi cuốn người đọc ḥa
ḿnh vào trong ḍng lịch sử. Tôi cũng hoàn toàn chia sẻ với tác giả ư
kiến đó. Nhưng tôi cứ băn khoăn rằng tại sao tác giả lại phải ghi dài
ḍng “truyện – sử kư – khảo cứu tư liệu lịch sử” mà không ghi đơn giản,
ngắn gọn rằng đây là thể loại “lịch sử kư sự” hay “tiểu thuyết lịch sử”.
Thực tế ở nước ta đă có nhà văn Nguyễn Triệu Luật viết lịch sử kư sự khá
thành công. Những cuốn Ḥm đựng người, Bà Chúa Chè, Loạn kiêu binh, Chúa
Trịnh Khải, Ngược đường trường thi của ông đều được xây dựng trên cơ sở
khai thác sử liệu thời Lê – Trịnh một cách nghiêm túc, được chuyển tải
với một h́nh thức văn nghệ thích hợp đă được bạn đọc trước kia ham thích.
Tất nhiên tôi cũng thấy dụng công khai thác tư liệu lịch sử của tác giả
Trần Xuân An lớn hơn nhiều, không những đưa tư liệu lịch sử vào chính
truyện, mà con có phần chú thích khá kỹ dưới các truyện kư của các tập,
mang lại dáng dấp một công tŕnh sử học chính thức. Có lẽ tác giả muốn
tăng cường thêm sức mạnh cho các lập luận của ḿnh, có những sự kiện
chưa được nói tới hay nói tới chưa sâu trên phần chính văn đều đưa vào
phần chú thích, tất cả không ngoài mục đích khẳng định nhân vật trung
tâm của ḿnh. Nhưng dù sao th́ phần “khảo cứu tư liệu lịch sử” theo tôi
vẫn lạc lơng trong một cuốn truyện kư (*).
Trên đây là một số ư kiến nhân đọc “Phụ chính đại thần Nguyễn Văn Tường
(1824 – 1886)”, một công tŕnh biên soạn công phu, một cuốn sách hay,
rất đáng đọc. Mấy ư kiến trong bài viết nhỏ này, mong được trao đổi rộng
răi trước hết với tác giả và sau với đông đảo các bạn đọc thân mến.
Tháng 1 – 2005
GS. ĐINH XUÂN LÂM
Tạp chí Nghiên cứu
lịch sử
(Viện Sử học, thuộc
Viện KHXH. Việt Nam)
số tháng 5 (348) 2005,
tr. 71 – 73.
(*) Ư kiến Trần Xuân An khi đọc
bài viết này trên Tạp chí Nghiên cứu lịch sử số tháng 5 (348) 2005: Tôi
rất biết ơn GS. Đinh Xuân Lâm đă quan tâm đến bộ sách này, thể hiện qua
việc GS. đă đọc kĩ và đă viết bài “chiêu tuyết cho Nguyễn Văn Tường”.
Chỉ xin có một ư kiến nhỏ về phần “khảo cứu tư liệu lịch sử”. Có lẽ GS.
Đinh Xuân Lâm muốn thể tất cho các nhà văn, không yêu cầu gắt gao đối
với những người vốn giàu trí tưởng tượng, trong công đoạn nghiên cứu,
khảo chứng tư liệu lịch sử khi viết về đề tài lịch sử, để không g̣ bó
năng lực hư cấu nghệ thuật của họ. Tuy nhiên, để thực sự có giá trị
thuyết phục về tính xác thực sử học, cuốn sách không thể thiếu phần khảo
cứu tư liệu lịch sử với hàng ngàn chú thích xuất xứ tư liệu, trưng dẫn
tư liệu và thẩm định, đối chiếu tư liệu như thế. Xin được kính thưa như
vậy, sau khi đă viết ở phần dẫn nhập: “Vài lời thưa trước” (PCĐT. NVT.,
sđd., tr 12 – 19). TXA.
Nguồn:
http://www.bansacvietnam.com
________________________________
Báo Sài G̣n giải phóng,
ngày [12 &] 13-3-2005
NGUYỄN KHẮC PHÊ
SỰ CÔNG BẰNG LỊCH SỬ VỚI MỘT NHÂN VẬT LỊCH SỬ
Thời buổi “tốc độ” bây giờ, cầm cuốn sách trọn bộ gần 1.000 trang, khổ
lớn nặng trịch, dù trong ḷng thầm phục công phu của tác giả, người đọc
cũng thấy ngại, nhất là khi tác giả thể nghiệm một cách viết chưa có
tiền lệ, nên loại h́nh tác phẩm đă phải mang một ḍng khá dài: truyện -
sử kư - khảo cứu tư liệu lịch sử. Nhưng chính cách viết mới mẻ của Trần
Xuân An, và nhất là cuộc đời của nhân vật lịch sử Nguyễn Văn Tường vốn
chịu những luồng đánh giá phức tạp, ít ra cũng đă khiến độc giả phải t́m
đọc.
Với vị trí Đệ nhất Phụ chính đại thần (tương tự như Thủ tướng), khi đất
nước phải đối đầu với những bước chân xâm lược của thực dân Pháp, Nguyễn
Văn Tường là một trong bốn đại thần đứng đầu phe chủ chiến (Nguyễn Văn
Tường, Tôn Thất Thuyết, Trương Văn Đễ, Trần Xuân Soạn), nhưng t́nh huống
éo le của lịch sử đă khiến ông phải nhận sự phân công ở lại Huế sống
cùng giặc, trong lúc vua Hàm Nghi rời kinh thành, xuống chiếu cần vương,
để rồi bị ngộ nhận, bị nhiều sách báo viết về lịch sử lên án là kẻ đầu
hàng chống lại phe chủ chiến!
Qua nhiều tư liệu và lư lẽ, sự kiện ông bị giặc Pháp bắt đày tít tận đảo
Tahiti gần xứ Nam Mỹ xa lắc (trước đó, chúng đă giam ông ở Côn Đảo nhưng
không yên tâm!) rồi chết thảm thương ở đấy (năm 1886), đủ để đặt vấn đề
ông là người như thế nào.
Vậy nhưng phải đợi đến thời đất nước “Đổi mới”, mở đầu là Hội nghị khoa
học Nhóm chủ chiến triều đ́nh Huế và Nguyễn Văn Tường do Trường Đại học
Sư phạm TPHCM chủ tŕ (6-1996), tiếp theo là Hội thảo khoa học Nhân vật
lịch sử Nguyễn Văn Tường do Trung tâm Khoa học Xă hội - Nhân văn Đại học
Huế và Hội Khoa học lịch sử Thừa Thiên - Huế chủ tŕ (7-2002), rồi Hội
nghị Thông báo những nghiên cứu và sử liệu về nhân vật lịch sử Nguyễn
Văn Tường trong phong trào Cần Vương do Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam tổ
chức (Hà Nội, 11 - 2003), “vấn đề Nguyễn Văn Tường” mới được bàn luận
một cách công khai, những trang sử cũ mới được soi rọi với cách nh́n
khách quan và tôn trọng sự thật, đưa đến kết luận: Nguyễn Văn Tường là
“đại quan yêu nước dưới triều Nguyễn” (GS Trần Văn Giàu).
Cần phải nói thêm, những tư liệu gốc mà bà Nguyễn Thị Ngọc Oanh (hậu duệ
của Nguyễn Văn Tường) và con gái, Trần Nguyễn Từ Vân, bỏ nhiều công phu
sưu tầm tại Pháp và tận đảo Tahiti đă là chỗ dựa tin cậy cho kết luận
nói trên.
Trần Xuân An đă “nh́n nhận nhân vật lịch sử một cách biện chứng, làm cho
nhân vật Nguyễn Văn Tường trở nên sống động trong cái không gian và thời
gian của một tấn bi kịch lớn - tấn bi kịch của cả một dân tộc và một
triều đại đang phải đối diện với họa xâm lăng giày xéo” (Lời giới thiệu
của nhà sử học Dương Trung Quốc).
Với rất nhiều công phu và sự cẩn trọng đặc biệt trong việc sử dụng,
trích dẫn tư liệu (có cả ngàn chú thích tỉ mỉ tất cả những chất liệu
“xây” nên công tŕnh lớn này), tác giả đă tạo nên được sự tin cậy cho
người đọc về một cách nh́n nhận công bằng nhân vật Nguyễn Văn Tường.
Nhưng có lẽ do quá chú trọng vào chất “kư” với mục đích xác tín sử học
này, phần “truyện” trong công tŕnh có thể loại tổng hợp của tác giả
chưa phát huy được thế mạnh của nó, do đó tâm lư nhân vật, những trăn
trở đau đớn của Nguyễn Văn Tường trong những t́nh thế oái oăm chưa gây
được ấn tượng mạnh mẽ.
Trước cuốn sách này, Trần Xuân An đă in 7 tập thơ và 3 cuốn tiểu thuyết.
Với tư liệu đầy ắp và tay nghề đang độ chín, liệu anh có thể dựng một
tiểu thuyết về nhân vật Nguyễn Văn Tường thể hiện được những ư tưởng sâu
sắc và có sức cuốn hút người đọc?
NGUYỄN KHẮC PHÊ
(nhà văn)
* Nhân đọc cuốn “Phụ chính đại
thần Nguyễn Văn Tường 1824-1886” của Trần Xuân An, NXB Văn nghệ TP.HCM,
12-2004.
Bài viết trên của nhà văn Nguyễn Khắc Phê cũng đă được đăng tải trên tập
san Thời Văn (NXB. Văn Nghệ TP. HCM.), quư 1, 2005 và trên báo Thừa
Thiên - Huế cuối tuần, số 269, ngày 10 – 13-3-2005.
Nguồn:
http://www.bansacvietnam.com
_____________________________
Tạp chí Huế Xưa & Nay
số 68 (3 – 4) 2005
mục Thông tin lịch sử
– văn hoá Huế, tr. 103 – 104
BỘ TRUYỆN - SỬ KƯ - KHẢO CỨU TƯ LIỆU LỊCH SỬ
"PHỤ CHÍNH ĐẠI THẦN
NGUYỄN VĂN TƯỜNG (1824 - 1886)"
Bộ truyện - sử kư - khảo cứu tư liệu lịch sử “Phụ chính đại thần Nguyễn
Văn Tường (1824-1886)” của Trần Xuân An, NXB Văn Nghệ TPHCM, 12.2004, là
một công tŕnh khá lớn và quy mô với cách nh́n biện chứng đă góp phần
nhận diện đích thực nhân vật lịch sử vốn được luận bàn xuyên thế kỷ gắn
liền với giai đoạn lịch sử bi hùng của dân tộc.
Sự nghiệp Đổi Mới đă tạo điều kiện nh́n nhận toàn diện hơn về Nguyễn Văn
Tường, đặc biệt là sau ngày Thất thủ kinh đô 23- 5- Ất Dậu. Sau các hội
nghị: Nhóm chủ chiến trong triều đ́nh Huế và Nguyễn Văn Tường, ĐHSP
TPHCM (1996); hội thảo Nhân vật lịch sử Nguyễn Văn Tường (1824-1886),
TTKHXH. & NV. Huế - Đại học Huế & Hội KHLS Thừa Thiên Huế (2002); hội
nghị Thông báo nghiên cứu và sử liệu về nhân vật lịch sử Nguyễn Văn
Tường trong phong trào Cần Vương, Hội KHLS Việt Nam (2003) cùng những
phát hiện tư liệu được thẩm định đă tiến một bước dài trong việc đánh
giá nhân vật lịch sử này.
Với cách tiếp cận hoàn toàn mới, tác giả đă công phu “xây dựng” lại toàn
bộ cuộc đời và công nghiệp của Nguyễn Văn Tường từ khi c̣n là cậu học
tṛ “tên trùng với quốc tính không chịu đổi” (Quốc triều hương khoa lục,
Nxb. TP. HCM., 1993, tr 297) tới khi trở thành một “đại quan yêu nước
dưới triều Nguyễn” (GS. Trần Văn Giàu). Trên cơ sở những tư liệu lịch sử
tin cậy, tác giả đă góp phần lư giải những uẩn khúc xung quanh nhân vật
lịch sử này. Với bản án chung thẩm của thực dân pháp và nguỵ triều Đồng
Khánh mà Nguyễn Văn Tường đứng đầu danh sách trong số 4 người trong chủ
chiến là Nguyễn Văn Tường, Tôn Thất Thuyết, Trương Văn Để, Trần Xuân
Soạn (ĐNTL, tập 37, tr 35) đủ chứng minh về chỗ đứng đích thực của ông.
Tác giả đă sử dụng một dung lượng lớn các chú thích và tài liệu tham
khảo cùng những thông tin tư liệu mà tác giả dày công sưu tầm chứng tỏ
một thái độ khách quan, khoa học trong công tŕnh đầy tâm huyết. Cuốn
sách đă góp phần “giúp người ta nhận ra một Nguyễn Văn Tường không những
không cách biệt mà gắn bó làm một với những người lâu nay được xếp sang
một chiến tuyến riêng - chủ chiến - như vua Hàm Nghi hay Tôn Thất Thuyết”...
như lời giới thiệu của Tổng thư kư Hội KHLS. Việt Nam Dương Trung Quốc.
PV
Bài viết này c̣n được đăng tải
trên website Bản sắc
Việt Nam
Nguồn:
http://www.bansacvietnam.com
PV (Lê Tiến Công)
_______________________
Báo Thanh Niên
ngày 25/01/2005
GIAO HƯỞNG
XUẤT BẢN BỘ TRUYỆN - LỊCH SỬ
"PHỤ CHÍNH ĐẠI THẦN
NGUYỄN VĂN TƯỜNG"
Nhà xuất bản Văn nghệ TP Hồ Chí Minh vừa in xong bộ sách Phụ chính đại
thần Nguyễn Văn Tường (1824 - 1886) của Trần Xuân An, trọn bộ 4 tập, in
chung - 985 trang, với lời giới thiệu của nhà sử học Dương Trung Quốc -
đại biểu Quốc hội, Tổng thư kư Hội Khoa học lịch sử Việt Nam:
"Đây là bộ sách được viết rất công phu. Trước hết (người viết sách)
đă chọn một đề tài không dễ về một nhân vật mà tính phức tạp ở sự đánh
giá đă kéo dài nhiều thập kỷ. (Đến nay) người ta nhận ra một Nguyễn Văn
Tường không những không cách biệt mà c̣n gắn bó làm một (với những người
chủ chiến như Tôn Thất Thuyết) nhờ vào những phát hiện về sử liệu cũng
như những phân tích mà nhiều cuộc hội thảo sử học đă tiến hành trong một
thập kỷ vừa qua".
Dựa theo những kết luận của giới sử học, Trần Xuân An xây dựng tác phẩm
bằng một thể loại tự ḿnh đưa ra và thể nghiệm: truyện - sử kư - khảo
cứu tư liệu lịch sử. Phần tư liệu in kèm và chú thích tỉ mỉ không chỉ để
dẫn chứng cho phần sáng tác mà c̣n minh chứng khả năng tiếp cận với sự
thật lịch sử của tác phẩm. Tác giả Trần Xuân An năm nay 49 tuổi, người
Huế, quê gốc Quảng Trị, tốt nghiệp Đại học Sư phạm Huế (1978), dạy học
tại Lâm Đồng (từ 1978 - 1983), đă xuất bản 10 tập thơ, trường ca, tiểu
thuyết, hiện sống và sáng tác tại TP Hồ Chí Minh. Đây là lần đầu Trần
Xuân An cho ra mắt một cuốn sách thuộc loại truyện khảo cứu của ḿnh,
phát hành vào giáp Tết Ất Dậu 2005.
GIAO HƯỞNG
Nguồn: Báo Thanh
Niên, ngày đăng: 25/01/2005
Nguồn:
http://www.bansacvietnam.com
TRẦN XUÂN AN