SUY NGHĨ
VỀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ
TRONG
LỊCH SỬ CỔ ĐẠI
NƯỚC TA
PHỤ LỤC: thơ Trần
Xuân An
Tâm hồn Trăm Việt
bỏ lại Lưỡng Quảng mênh mông
nỗi giận hoá núi
rừng
rồng giương móng – chĩa sắt –
chặn bàn chân giặc
cánh cò lửa trên cán thép Trường Sơn
xoè bóng mát
sóng gió lấp láy cần đàn,
dạt dào xao xuyến
luyến rung
Ca dao Nam Ai Nam Bình
viên gạch Hồi In-đô
còn ướt đất Phù Nam Shi-va
tây bắc xa xăm?
vượt biển xanh? hay bươn rừng?
đỏ nung trên bãi bờ thưa
vắng
trống đồng Chim Lạc Việt Thường
đành vùi bùn tro
thầm lặng!
và sáu-tám-Kinh-Mường
mãi thắm hồng
hồn
lục-bát-Thái-Chăm
Gốc giọng Thạch Sanh
gà rừng gáy Óc Eo – trên vùi lấp cảng
chợ xanh tràm
cây đước choãi rễ
lấy mình giữ phù sa
Hi Ma xứ lạ
máu Kinh Tày pha Chăm
chất tiếng giờ đây
ngọt quá
giữa bát ngát bùn hoang
bác Ba Phi Khơ-me
ha hả
tẩm
giọng tình
hương đường thốt nốt phương nam!
Trong vòng tay biên giới
vầng trán da chàm Việt Kinh
ấm nụ hôn Việt Chăm
nâu hồng
(chợt ngán ngẩm những tranh đoạt
những hàng rào vàng,
đen, trắng, “đỏ”!)
tiếng lục lạc reo trên tay
lung liêng
nắng thơm
tháp cổ
mỉm cười nhìn uyên ương tung vó ngựa
soải
dài suốt dải non sông.
(1995)
Pô Sha-nư
đang trưa Pô Sha-nư
hương muối biển trên đồi mằn mặn gió
thánh thót tiếng chim lảnh lót hình
như
nắng vỡ
hình như điệu múa rung trào trúc tre
hoa cỏ
Pô Sha-nư
tháp cổ
hình như
đôi ba cánh buồm phần phật màu gạch
đỏ
trôi bồng bềnh lắc lư
vượt mặt phẳng biển cong xa mờ cách
trở
vẫn bây giờ neo bờ Phan Thiết nhớ
Pô Sha-nư
chiến thuyền này “ông hoàng” nào đến
ở
nhà sư nào mõ gõ kinh ru
pháo đài thuở nào đạn găm súng nổ
người thơ nào, hình như, tương tư
(chỉ được thoáng yêu mà dằng dặc khổ
thù hận phụ phàng đến oằn oại ngất
ngư)
tự đánh lạc nỗi đau
– lòng tháp gió ù ù
lịch sử loài người những cuộc chuyển cư
lìa cội xót cay, hay vung gươm dễ sợ –
ảo giác ngỡ du thuyền, Pô Sha-nư
dập dềnh sóng vỗ
cõi đất cuối cùng đây ư
vương quốc lưu dân sụp đổ
Pô Sha-nư
tháp thờ hiu hắt, hình như
công chúa còn đâu đó
mắt nhìn buồn thăm thẳm thâm u
huyền bí màu da (nâu hồng Ấn Độ)
gốc tiếng In-đô – chùm đảo xa mù
Pô Sha-nư! Pô Sha-nư!
nhưng hình như
người người hành hương lên đồi gió
thương Hàn Mặc Tử
ngẫm chuyện tình
từ độ…
(giá không có tứ thơ
– giết người trong
mộng mơ
quằn đau đến man rợ)…
và yêu ơi nét duyên Kinh Chăm
mận chín ngọt lừ
ấm áp nắng trưa bên tháp lạnh hoang
vu
sóng biển ngời rực rỡ.
(1996)
một-đi-không-trở-lại và ảnh ảo
tôi xin trố mắt lặng nhìn
dáng mơ Chiêm nữ xưa in chân trời
bước từ tháp nắng về đời
áo xiêm chói đỏ trên lời hát xa.
(1995)
TRẦN XUÂN AN